Ticari hayatın olmazsa olmazı olan çekle ilgi bugünlerde yine bir gündem var. Buna göre karşılıksız çek keşide edenlere hapis cezası verilmesi hükümetin gündemindeymiş.

Çek, bilindiği üzere bir ödeme aracıdır. Çekle ilgili hükümler Türk Ticaret Kanunu’nda ve karşılıksız çek keşide etmeyle ilgili kanunda düzenlenmektedir. Çeki, diğer ödeme –borçlanma belgelerinden ayıran en önemli özelliği çekte vadenin olmamasıdır.

Ticari hayatta sıklıkla ileri tarihli olarak çek keşide edildiği görülmektedir. Ancak bu, kanundaki çekte vade olmayacağına dair kanuni düzenlemeyi ortadan kaldırmamaktadır.

Alacağına karşılık çekle bankaya giden alacaklının, çekin karşılığının olmadığını öğrenmesi çoğu zaman büyük bir sıkıntının başlama anını teşkil etmektedir. Öyle ki bir şekilde karşılığını ödediği bir malı sattığı kişiden aldığı çekin karşılıksız çıkması çek hamilini büyük zarara uğratmaktadır. Birden fazla hamili olduğu çeklerin karşılıksız çıkması sonrasında, kendi işleri de bozulan birçok esnaf veya tacir vardır.

İşte kanun koyucu önceleri insanların düzenleyip verdikleri çekleri ödemesini sağlamak için bankada karşılığı olmadan çek keşide etmeyi hapis cezasıyla cezalandırmaktaydı. Öyle ki alacaklının şikâyeti üzerine mahkeme karşılıksız çek düzenleyene hapis cezası vermekteydi. Alacaklının şikâyetinden vazgeçmesi veya borçlunun çeke konu borcu ödemesi halinde ise ceza ortadan kalkmaktaydı.

Ödenmeyen çeklere dair süreç hapis cezası tazyikiyle devam ederken, ekonomik suça ekonomik ceza prensibi gereği bir süre önce hapis cezası kaldırılmıştır. Buna göre, parasal bir ilişki sonrasında her ne sebeple olursa olsun kişinin hürriyetinden mahrum bırakılması insan haklarına aykırı kabul edilmiştir. Ancak sonrasında piyasada bu düzenlemeyi kötüye kullanan birçok kişi ortaya çıkınca bugünlerde yeniden hapis cezası gündeme gelmiştir.

Şunu özellikle belirtmek isterim ki, bir insanın borcu nedeniyle hapse atılması normalde olmaması gereken bir durumdur. Ancak, çek bahsedildiği üzere, bir ödeme aracıdır. Daha açık bir ifadeyle çek, borcu olan kişinin karşı tarafa “şu an üzerimde o kadar para yok sen şu belgeyi al git bankadan parayı ÇEK!” demektir. Çekin karşılığının çıkmaması halinde bir kötü niyetten bahsedilebilir diye düşünmekteyim. Çünkü belirtildiği gibi çek vadeli bir ödeme aracı değildir. Düzenlendiği günde ödendiği kabul edilir. Bu yüzden de hukuk mantığına göre çek düzenleyen kişinin bankada parası olup olmadığını bilmesi beklenir.

Hukukumuzda vadeli ödeme aracı olarak bono (senet) varken kişinin çeki tercih etmesi halinde bunun neticelerine katlanması yine hukuk gereğidir. Bunda insan haklarına aykırı bir durum olduğunu düşünmüyorum.

Hukukun hem borçlunun hem de alacaklının haklarını dengede tutması beklenir. Elbette ki ideal olan tüm çeklerin ödenmesidir fakat ödenmediği hallerde alacaklının da korunması piyasadaki genel düzen açısından önemlidir. Zira şuandaki yasal düzenlemeler haklı alacaklıyı yeterince koruyamamaktadır.

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol